Investigation | ગુજરાતમાં ભારતનેટ ફેઝ-3: વહીવટી નિષ્ફળતા કે સંસ્થાકીય નિષ્ક્રિયતા?

જુલાઈથી ઓક્ટોબર વચ્ચે બિડ સબમિટ કરવાની સમયમર્યાદામાં વારંવાર ફેરફાર, ટેન્ડર પ્રક્રિયાની અનિશ્ચિતતા અને વહીવટી જવાબદારી સામે સવાલો

અભિષેક પાંડેય | ગાંધીનગર

ટેન્ડરની છેલ્લી તારીખ જ બની ગઈ ચાલતું નિશાન!

મોટા સરકારી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટના ટેન્ડરમાં છેલ્લી તારીખ માત્ર કેલેન્ડર પરની એક તારીખ નથી હોતી. તે વહીવટી સજ્જતા, ટેકનિકલ સ્પષ્ટતા અને અમલીકરણ કરતી એજન્સી સમયસર નિર્ણય લઈ શકે છે કે નહીં તેનું પ્રતિબિંબ હોય છે. હજારો કરોડ રૂપિયાના જાહેર ભંડોળ સાથે જોડાયેલા પ્રોજેક્ટમાં ટેન્ડર બહાર પડે ત્યારે તેની શરતો સ્પષ્ટ હોય, બિડ રજૂ કરવા માટે કંપનીઓને પૂરતો સમય મળે અને સમગ્ર પ્રક્રિયા નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ આગળ વધે તેવી અપેક્ષા રહે છે.

આ શિસ્ત માત્ર કંપનીઓને ટેકનિકલ રીતે યોગ્ય અને નાણાકીય રીતે સ્પર્ધાત્મક બિડ તૈયાર કરવામાં મદદરૂપ નથી થતી, પરંતુ પારદર્શક સ્પર્ધા દ્વારા યોગ્ય ભાવ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા માટે પણ જરૂરી છે.

ગુજરાતમાં એમેન્ડેડ ભારતનેટ પ્રોગ્રામ (ABP) ફેઝ-3 માટે બહાર પાડવામાં આવેલા વર્ષ 2026ના સુધારેલા ટેન્ડરમાં જાહેર ખરીદીના આ મૂળભૂત સિદ્ધાંતો સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.

ગુજરાત ફાઇબર ગ્રિડ નેટવર્ક લિમિટેડ (GFGNL) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આ ટેન્ડરનો રેફરન્સ નંબર GFGNL/GFG/e-file/263/2026/0070 છે. ઉપલબ્ધ ટેન્ડર દસ્તાવેજો અને તેના અનુસંધાને બહાર પાડવામાં આવેલા સુધારાઓ (Corrigenda)ની સમયરેખા મુજબ, જુલાઈ 2026માં નિર્ધારિત કરવામાં આવેલી મૂળ બિડ સબમિશનની છેલ્લી તારીખમાં ઓક્ટોબરના અંત સુધી વારંવાર ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા.

ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજોમાં બિડ સબમિશન માટેની કુલ 22 અલગ-અલગ તારીખો નોંધાયેલી છે. એટલે કે, શરૂઆતમાં નક્કી કરાયેલી તારીખ બાદ સમયમર્યાદામાં વધુ 21 વખત સુધારો અથવા વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.

આ માત્ર તારીખો બદલવાની બાબત નહોતી. કેટલાક સુધારાઓમાં ટેન્ડરની શરતો અને માસ્ટર રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ (RFP)માં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. આ જ સમયગાળા દરમિયાન GTPL Hathway Limitedએ ગુજરાત હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો, જેના કારણે ટેન્ડર પ્રક્રિયાને નવો કાનૂની આયામ મળ્યો હતો.

એક જ ટેન્ડરમાં આટલી વખત સમયમર્યાદા બદલવાની જરૂર કેમ પડી? મૂળ RFP બહાર પાડતાં પહેલાં ટેકનિકલ અને વહીવટી જરૂરિયાતોનું પૂરતું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું? સંભવિત બિડર્સના વાંધા અને સૂચનોને કારણે વારંવાર ફેરફાર કરવા પડ્યા હતા? હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાર્યવાહીનો સમયમર્યાદા વધારવાના નિર્ણય સાથે કોઈ સંબંધ હતો?

ગુજરાત એક્સક્લૂઝિવની તપાસના આ એપિસોડમાં GFGNLના સત્તાવાર ટેન્ડર દસ્તાવેજો, વારંવાર બહાર પાડવામાં આવેલા સુધારાઓની સમયરેખા અને ઉપલબ્ધ ન્યાયિક રેકોર્ડના આધારે ગુજરાતમાં ભારતનેટ ફેઝ-3ની ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં થયેલા ફેરફારોનો ઘટનાક્રમ રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

1. 22 વખત બદલાઈ ટેન્ડરની છેલ્લી તારીખ: જુલાઈથી ઓક્ટોબર સુધી શું થયું?

GFGNLના મૂળ ટેન્ડર, ત્યારબાદ બહાર પાડવામાં આવેલા Corrigenda અને સ્પષ્ટતા સંબંધિત નોટિસની તપાસ કરતાં બિડ સબમિટ કરવાની સમયમર્યાદામાં લાંબા સમય સુધી વારંવાર ફેરફાર થયેલો જોવા મળે છે.

ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજો પરથી સામે આવતી સમયરેખા આ પ્રમાણે છે.

ક્રમ	બિડ સબમિશનની સુધારેલી છેલ્લી તારીખ	સંબંધિત દસ્તાવેજ
1	2 જુલાઈ 2026	મૂળ ટેન્ડર / Corrigendum-II
2	16 જુલાઈ 2026	Corrigendum-III
3	30 જુલાઈ 2026	Corrigendum-IV
4	14 ઓગસ્ટ 2026	Corrigendum-IV
5	18 ઓગસ્ટ 2026	Corrigendum-VI
6	25 ઓગસ્ટ 2026	Corrigendum-VI
7	27 ઓગસ્ટ 2026	ત્યારબાદના દસ્તાવેજોમાં નોંધાયેલી તારીખ
8	5 સપ્ટેમ્બર 2026	5 સપ્ટેમ્બરની સ્પષ્ટતા નોટિસ
9	11 સપ્ટેમ્બર 2026	5 સપ્ટેમ્બરની સ્પષ્ટતા નોટિસ
10	16 સપ્ટેમ્બર 2026	Corrigendum-IX
11	25 સપ્ટેમ્બર 2026	Corrigendum-X
12	28 સપ્ટેમ્બર 2026	Corrigendum-XII
13	29 સપ્ટેમ્બર 2026, સાંજે 5:00 વાગ્યે	Corrigendum-XIII
14	6 ઓક્ટોબર 2026, સાંજે 6:10 વાગ્યે	Corrigendum-XIV
15	7 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XV
16	8 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XVI
17	12 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XVII
18	14 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XVIII
19	15 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XIX
20	27 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XX
21	28 ઓક્ટોબર 2026	Corrigendum-XXI
22	30 ઓક્ટોબર 2026, સાંજે 6:10 વાગ્યે	Corrigendum-XXII

આ યાદીમાં બિડ સબમિશનની કુલ 22 અલગ-અલગ સમયમર્યાદા નોંધાયેલી છે. શરૂઆતમાં 2 જુલાઈ નક્કી કરાયેલી છેલ્લી તારીખ લંબાવીને અંતે 30 ઓક્ટોબર કરવામાં આવી હતી. એટલે ટેન્ડર પ્રક્રિયાની સમયમર્યાદામાં લગભગ ચાર મહિનાનો વધારો થયો હતો.

ટેન્ડરમાં કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં સમયમર્યાદા વધારવી અસામાન્ય બાબત નથી. ટેકનિકલ સ્પષ્ટતા, બિડર્સના સવાલો અને જરૂરી દસ્તાવેજી સુધારાઓને કારણે સમય વધારવો યોગ્ય હોઈ શકે છે. પરંતુ એક જ ટેન્ડરમાં આટલી વાર છેલ્લી તારીખ બદલાય ત્યારે દરેક ફેરફાર પાછળનાં કારણોની તપાસ જરૂરી બને છે.

મુખ્ય સવાલ એ છે કે શું દરેક ફેરફાર પાછળ સ્પષ્ટ દસ્તાવેજી કારણ હતું? શું સમયમર્યાદા વધારતા પહેલાં સક્ષમ સત્તાધિકારીઓએ તેની જરૂરિયાત અને સંભવિત અસરોનું પૂરતું મૂલ્યાંકન કર્યું હતું?

2. Corrigendaમાં અનેક અસામાન્ય બાબતો સામે આવી

ટેન્ડરની સમયરેખા અને તેની સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજોની વધુ તપાસ કરતાં કેટલીક એવી બાબતો સામે આવે છે, જેના માટે અમલીકરણ કરતી એજન્સી GFGNLએ સ્પષ્ટતા આપવી જરૂરી છે.

છેલ્લી તારીખ નજીક આવે ત્યારે જ વારંવાર વધારો

કેટલાક કિસ્સાઓમાં અગાઉથી નક્કી કરેલી છેલ્લી તારીખ પૂરી થવાના થોડા સમય પહેલાં જ નવું Corrigendum બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું.

ઉદાહરણ તરીકે, 27 ઓક્ટોબરે Corrigendum-XXI બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તે પહેલાં બિડ સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખ 28 ઓક્ટોબર હતી. તેના બીજા જ દિવસે એટલે કે 28 ઓક્ટોબરે Corrigendum-XXII બહાર પાડીને છેલ્લી તારીખ 30 ઓક્ટોબર કરવામાં આવી હતી.

આ રીતે છેલ્લી ઘડીએ થતા ફેરફારો સંભવિત બિડર્સના આયોજનને અસર કરી શકે છે. ટેકનિકલ અને નાણાકીય દરખાસ્ત તૈયાર કરતી કંપનીઓએ પોતાની ટીમ ગોઠવવી, દસ્તાવેજો અંતિમ કરવા અને જરૂરી નાણાકીય વ્યવસ્થા કરવી પડે છે.

વારંવાર અને ટૂંકા ગાળાની નોટિસ પર છેલ્લી તારીખ બદલાય ત્યારે કંપનીઓ માટે નવી સમયમર્યાદા આખરી રહેશે કે નહીં તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે.

એક જ દિવસે બે Corrigenda બહાર પડ્યાં

11 સપ્ટેમ્બર 2026ના ઘટનાક્રમની પણ તપાસ જરૂરી છે.

ઉપલબ્ધ રેકોર્ડમાં આ તારીખે Corrigendum-IX અને Corrigendum-X બંનેનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. ત્યારબાદ 16 સપ્ટેમ્બર અને 25 સપ્ટેમ્બરની નવી સમયમર્યાદાઓ પણ સામે આવી હતી.

એક જ દિવસે એકથી વધુ સુધારા બહાર પાડવામાં આવે ત્યારે દરેક દસ્તાવેજમાં શું ફેરફાર કરવામાં આવ્યો અને બિડર્સે કઈ સમયમર્યાદાને આખરી માનવાની હતી તે સ્પષ્ટ હોવું જરૂરી છે.

શું બંને Corrigenda અલગ-અલગ ટેકનિકલ કે પ્રક્રિયાગત મુદ્દાઓને લગતાં હતાં? બિડર્સને અમલમાં રહેલી છેલ્લી તારીખ અંગે સ્પષ્ટ જાણકારી આપવામાં આવી હતી? આ બાબતોની પુષ્ટિ માટે સંબંધિત દસ્તાવેજો અને તેમના પ્રકાશનના રેકોર્ડની તપાસ જરૂરી છે.

માત્ર તારીખ નહીં, બિડ સબમિટ કરવાનો સમય પણ બદલાયો

28 અને 29 સપ્ટેમ્બર 2026ના દસ્તાવેજોમાં બિડ સબમિશન માટે નક્કી કરવામાં આવેલા સમયની પણ ફેરબદલ જોવા મળે છે.

ઉપલબ્ધ રેકોર્ડ મુજબ, 28 સપ્ટેમ્બરે બિડ સબમિટ કરવાનો સમય સાંજે 6:10 વાગ્યાથી બદલીને સાંજે 5:00 વાગ્યે કરવામાં આવ્યો હતો. બીજા જ દિવસે એટલે કે 29 સપ્ટેમ્બરે ફરી ફેરફાર કરીને સમય સાંજે 6:10 વાગ્યે કરવામાં આવ્યો હતો.

આટલા ટૂંકા ગાળામાં સમય બદલવાની પાછળ કઈ ટેકનિકલ કે વહીવટી જરૂરિયાત હતી?

શું આ ફેરફાર ઇ-પ્રોક્યોરમેન્ટ પોર્ટલ, પ્રક્રિયાગત જરૂરિયાત કે અન્ય કોઈ ઓપરેશનલ કારણસર કરવામાં આવ્યો હતો? GFGNLએ આ ફેરફારો પાછળનું કારણ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.

માસ્ટર RFPમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો

આ સમગ્ર ટેન્ડર પ્રક્રિયાની વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતોમાંની એક Corrigendum-X સાથે બહાર પાડવામાં આવેલું સુધારેલું Master RFP હતું.

આ દસ્તાવેજમાં સ્પષ્ટ જણાવવામાં આવ્યું હતું:

“Please refer updated Master RFP with revised clauses.”

આનો અર્થ એ થાય છે કે ફેરફારો માત્ર બિડ સબમિટ કરવાની તારીખ સુધી મર્યાદિત નહોતા. માસ્ટર RFPની જોગવાઈઓ અને શરતોમાં પણ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા.

અહીં વધુ મહત્ત્વનો સવાલ ઊભો થાય છે. આટલા મોટા પ્રોજેક્ટ માટે વિગતવાર RFP તૈયાર થયા પછી ટેન્ડર પ્રક્રિયા ચાલુ હતી ત્યારે તેમાં ફરીથી સુધારા કરવાની જરૂર કેમ પડી?

શું મૂળ દસ્તાવેજમાં ટેકનિકલ સ્પષ્ટતાનો અભાવ હતો? સંભવિત બિડર્સ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધા કે સવાલોને કારણે આ ફેરફારો કરવા પડ્યા હતા? આ સુધારાઓની સ્પર્ધા અને લાયક કંપનીઓની ભાગીદારી પર શું અસર થઈ?

અહીં એક મહત્ત્વનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. ટેન્ડરની છેલ્લી તારીખ વધારવી અને ટેન્ડરની મૂળ શરતોમાં મોટો ફેરફાર કરવો એ બે અલગ વહીવટી પ્રક્રિયાઓ છે. જ્યારે બંને પ્રક્રિયાઓ વારંવાર હાથ ધરવામાં આવે ત્યારે તેની પાછળનાં કારણો અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અંગે અમલીકરણ કરતી એજન્સીએ સ્પષ્ટતા આપવી જરૂરી બને છે.

3. ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી અને ટેન્ડરમાં થયેલા ફેરફારો વચ્ચે શું સંબંધ?

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાનૂની કાર્યવાહી આ ટેન્ડર પ્રક્રિયાનું બીજું મહત્ત્વનું પાસું છે.

ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, GTPL Hathway Limitedએ સુધારેલા ટેન્ડરની કેટલીક જોગવાઈઓને પડકારતાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં સ્પેશિયલ સિવિલ એપ્લિકેશન (SCA) નંબર 13907/2026 દાખલ કરી હતી.

હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી અને GFGNL દ્વારા Corrigenda બહાર પાડવામાં આવેલી તારીખોની સરખામણી કરતાં કેટલીક બાબતો ધ્યાન ખેંચે છે.

તારીખ	કોર્ટ કાર્યવાહી / ટેન્ડર સંબંધિત ઘટનાક્રમ
24 સપ્ટેમ્બર 2026	કોર્ટ કાર્યવાહી આસપાસના સમયગાળામાં Corrigendum-XII બહાર પડ્યું અને બિડની સમયમર્યાદા લંબાવવામાં આવી
28 સપ્ટેમ્બર 2026	કોર્ટ કાર્યવાહી આસપાસના સમયગાળામાં Corrigendum-XIII બહાર પડ્યું
29 સપ્ટેમ્બર 2026	કોર્ટ કાર્યવાહી આસપાસના સમયગાળામાં Corrigendum-XIV બહાર પડ્યું
6 ઓક્ટોબર 2026	કોર્ટ કાર્યવાહી આસપાસના સમયગાળામાં Corrigendum-XV બહાર પડ્યું

આ ઘટનાઓની સમયની નિકટતા વધુ તપાસની માગ કરે છે. હાઈકોર્ટમાં ટેન્ડર સંબંધિત કાનૂની કાર્યવાહી ચાલી રહી હતી તે જ સમયગાળા દરમિયાન GFGNL દ્વારા નવા Corrigenda બહાર પાડવામાં આવ્યાં અને ટેન્ડરની સમયમર્યાદામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો.

શું છેલ્લી તારીખ વધારવાના નિર્ણયો હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલા હતા? શું અરજદારે ટેન્ડરની શરતો સામે ઉઠાવેલા વાંધાઓને કારણે GFGNLએ વધારાની સ્પષ્ટતા આપવી પડી હતી અથવા ટેન્ડરના માળખાની સમીક્ષા કરવી પડી હતી? કાનૂની વિવાદ ચાલુ હતો ત્યારે ટેન્ડર પ્રક્રિયા આગળ વધારવા માટે સમયમર્યાદામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા?

આ સવાલોના જવાબ માટે હાઈકોર્ટના આદેશો, સુનાવણીના રેકોર્ડ અને GFGNL દ્વારા તે જ સમયગાળામાં લેવામાં આવેલા નિર્ણયોનું તુલનાત્મક વિશ્લેષણ જરૂરી છે.

જોકે, અહીં એક મહત્ત્વનો તફાવત જાળવવો જરૂરી છે. કોર્ટની સુનાવણી અને Corrigenda બહાર પાડવાની ઘટનાઓ એક જ સમયગાળામાં બની હોવાનો અર્થ એ નથી કે કાનૂની કાર્યવાહી જ સમયમર્યાદા વધારવાનું કારણ હતી.

બંને વચ્ચે સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરવા માટે સંબંધિત કોર્ટના આદેશો, સત્તાવાર રેકોર્ડ અને ટેન્ડર અંગે લેવામાં આવેલા દસ્તાવેજી નિર્ણયો જરૂરી છે.

તેમ છતાં, કાનૂની પડકાર અને ટેન્ડરની સમયમર્યાદામાં વારંવાર થતા ફેરફારો એકસાથે સામે આવતાં આ પ્રોજેક્ટની વહીવટી અને કાનૂની પ્રક્રિયાની તપાસ જાહેર હિતનો વિષય બને છે.

4. સમયમર્યાદામાં વારંવાર ફેરફારથી સ્પર્ધા પર શું અસર થઈ શકે?

સરકારી ટેન્ડરનો હેતુ માત્ર કોઈ એક એજન્સીને કામ સોંપવાનો નથી. જાહેર ભંડોળનો મહત્તમ અને યોગ્ય ઉપયોગ થાય તે માટે પારદર્શક તથા ન્યાયી સ્પર્ધા દ્વારા સૌથી યોગ્ય બિડરની પસંદગી કરવાનો છે.

ટેન્ડરની છેલ્લી તારીખમાં વારંવાર ફેરફાર થાય અને તેની સાથે મૂળ શરતોમાં પણ સુધારા કરવામાં આવે તો તેની કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ અસરો થઈ શકે છે.

કંપનીઓના આયોજનમાં વિક્ષેપ

મોટા ટેલિકોમ્યુનિકેશન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં ભાગ લેનારી કંપનીઓએ અગાઉથી ટેકનિકલ ટીમ, સાધનો, માનવબળ અને નાણાકીય સંસાધનોનું આયોજન કરવું પડે છે.

ટેન્ડરની સમયમર્યાદામાં વારંવાર ફેરફાર થવાથી આ આયોજન ખોરવાઈ શકે છે અને કંપનીઓના સંસાધનોની ફાળવણી તથા વ્યાપારી આયોજનને અસર થઈ શકે છે.

નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતાઓ પર દબાણ

ટેન્ડરની શરતો મુજબ બિડર્સે અર્નેસ્ટ મની ડિપોઝિટ (EMD) અથવા બેંક ગેરંટી રજૂ કરવાની હોય છે. સમયમર્યાદામાં વારંવાર વધારો થાય ત્યારે આ નાણાકીય દસ્તાવેજોની માન્યતા અવધિ (Validity Period) જાળવવા માટે કંપનીઓએ વધારાની વ્યવસ્થા કરવી પડી શકે છે.

જોકે, આ કિસ્સામાં કંપનીઓ પર વાસ્તવિક નાણાકીય અસર કેટલી થઈ તે EMD અને બેંક ગેરંટી સંબંધિત રેકોર્ડની તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.

સ્પર્ધાની નિષ્પક્ષતા સામે સવાલો

પારદર્શક ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં તમામ સંભવિત બિડર્સને સમાન માહિતી અને ટેન્ડરની શરતોમાં થયેલા ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને બિડ તૈયાર કરવા પૂરતો સમય મળવો જોઈએ.

કોઈ ચોક્કસ કંપનીને ફાયદો થયો કે નુકસાન થયું હોવાનો પુરાવા વિના નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી. જોકે, વારંવારના સુધારાઓને કારણે તમામ બિડર્સને સમાન તક અને નવી શરતોનો સમાવેશ કરવા પૂરતો સમય મળ્યો હતો કે નહીં તેની તપાસ જરૂરી બને છે.

પ્રોજેક્ટના અમલીકરણ પર અસર

ભારતનેટ ફેઝ-3 હેઠળ ગુજરાતની 14,737 ગ્રામ પંચાયતોને આધુનિક ડિજિટલ નેટવર્ક સાથે જોડવાની યોજના છે.

ટેન્ડરના તબક્કે લાંબા સમય સુધી અનિશ્ચિતતા રહે તો ત્યારબાદ કોન્ટ્રાક્ટ ફાળવણી, નેટવર્કનું નિર્માણ, સાધનોની ખરીદી, ઇન્સ્ટોલેશન અને નેટવર્કનું સંચાલન શરૂ કરવાની કામગીરી પર અસર પડી શકે છે.

આખરે તેની અસર ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ડિજિટલ સેવાઓની રાહ જોઈ રહેલા નાગરિકો પર પડી શકે છે.

આથી સવાલ માત્ર ટેન્ડરની તારીખોનો નથી. આ પ્રોજેક્ટ માટે અનુમાનિત, સ્પર્ધાત્મક અને સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થઈ શકે તેવી પ્રક્રિયા જાળવવાની અમલીકરણ કરતી એજન્સીની ક્ષમતાનો પણ છે.

5. વહીવટી બેદરકારી કે નિર્ણય પ્રક્રિયામાં કોઈ ગંભીર ખામી?

ભારતનેટ ફેઝ-3ના વર્ષ 2026ના ટેન્ડરમાં વારંવાર થયેલા ફેરફારો સામાન્ય ટેકનિકલ કે વિભાગીય પ્રક્રિયાથી આગળના સવાલો ઊભા કરે છે. આ સવાલો GFGNLની ટેન્ડર તૈયાર કરવાની ક્ષમતા, નિર્ણય લેવાની વ્યવસ્થા અને તેમાં સામેલ અધિકારીઓની જવાબદારી સાથે જોડાયેલા છે.

જો મૂળ ટેન્ડરની શરતો પૂરતી સ્પષ્ટ હતી તો વારંવાર સુધારા કરવાની જરૂર કેમ પડી? જો ટેકનિકલ ખામીઓ હતી તો RFP બહાર પાડતાં પહેલાં તેને દૂર કેમ કરવામાં આવી નહોતી? સંભવિત બિડર્સે સ્પષ્ટતા માગી હતી તો તેના જવાબ અને ત્યારબાદના સુધારાઓને એક સુવ્યવસ્થિત પ્રક્રિયામાં કેમ સમાવી શકાયા નહીં?

અને જો ગુજરાત હાઈકોર્ટની કાર્યવાહીનો ટેન્ડર પર કોઈ પ્રભાવ હતો તો કાનૂની કાર્યવાહી ચાલુ હતી તે દરમિયાન ટેન્ડર પ્રક્રિયા કેવી રીતે આગળ વધારવી તે અંગે સ્પષ્ટ વહીવટી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો?

આ સવાલોના જવાબ GFGNLની સંબંધિત પ્રોજેક્ટ ફાઇલો, Corrigenda બહાર પાડવા માટેની મંજૂરીઓ, ટેકનિકલ કમિટીની નોંધો અને કાનૂની સલાહના રેકોર્ડમાં હોવા જોઈએ.

ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજો એટલું સ્થાપિત કરે છે કે જુલાઈથી ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન આ ટેન્ડરની બિડ સબમિશનની છેલ્લી તારીખમાં વારંવાર ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત ટેન્ડર પ્રક્રિયા દરમિયાન Master RFPમાં પણ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા.

જોકે, દરેક નિર્ણય પાછળનાં ચોક્કસ ટેકનિકલ અને વહીવટી કારણો શું હતાં અને કયા સ્તરે તેની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તે હજુ સ્પષ્ટ થવાનું બાકી છે.

હજારો કરોડ રૂપિયાના જાહેર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં આવી અનિશ્ચિતતાને સામાન્ય વહીવટી પ્રક્રિયા ગણીને અવગણી શકાય નહીં. છેલ્લી તારીખમાં વારંવાર ફેરફાર કરવાની જરૂર કેમ પડી, આ ફેરફારોની મંજૂરી કોણે આપી અને તેની સ્પર્ધા તથા પ્રોજેક્ટના અમલીકરણના સમયપત્રક પર શું અસર થઈ તેની તપાસ જરૂરી છે.

ત્રણ સવાલ, જેના જવાબ આપવા જરૂરી

1. બિડ સબમિશનની 22 અલગ-અલગ તારીખો કેમ નક્કી થઈ?

GFGNLના સુધારેલા ટેન્ડરમાં વારંવાર સમયમર્યાદા બદલવાની જરૂરિયાત ઊભી થવા પાછળ કયાં કારણો જવાબદાર હતાં? શું આ ફેરફારો કોઈ એક ટેકનિકલ કે વહીવટી સમસ્યાને કારણે થયા હતા કે પછી અલગ-અલગ તબક્કે નવી સમસ્યાઓ સામે આવી હતી?

2. હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી સાથે આ ફેરફારોનો શું સંબંધ હતો?

GTPL Hathway Limitedએ SCA No. 13907/2026 મારફતે ટેન્ડરની શરતોને પડકારી હતી. ત્યારે કોર્ટની સુનાવણીના સમયગાળામાં વારંવાર Corrigenda બહાર પાડવા પાછળ કયા વહીવટી સંજોગો જવાબદાર હતા?

3. ટેન્ડરની અનિશ્ચિતતા માટે જવાબદાર કોણ?

છેલ્લી તારીખમાં વારંવાર વધારો અને Master RFPમાં થયેલા ફેરફારને કારણે બિડર્સની ભાગીદારી, નાણાકીય આયોજન, સ્પર્ધાની નિષ્પક્ષતા અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણના સમયપત્રક પર પડેલી અસરો માટે જવાબદારી કોની છે?

આગામી એપિસોડમાં

ગુજરાતમાં ભારતનેટ ફેઝ-3ની ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં વારંવારના વહીવટી ફેરફારોની સાથે એક મહત્ત્વપૂર્ણ કાનૂની પડકાર પણ સામે આવ્યો છે.

આગામી એપિસોડમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ સિવિલ એપ્લિકેશન નંબર 13907/2026ની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવશે.

હાઈકોર્ટ સમક્ષ GFGNL અને ગુજરાત સરકારે કઈ દલીલો રજૂ કરી હતી? અરજદાર દ્વારા ટેન્ડરની કઈ શરતો સામે વાંધા ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા? અને હજારો કરોડ રૂપિયાના જાહેર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ પર આ કાનૂની કાર્યવાહીની શું અસર થઈ?

આ કાનૂની વિવાદ પાછળના સમગ્ર ઘટનાક્રમને દસ્તાવેજોના આધારે તપાસવામાં આવશે.

તપાસ ચાલુ છે…

---

પ્રોજેક્ટ સંદર્ભ: Amended BharatNet Programme (ABP), Phase-3, Gujarat.
ટેન્ડર નંબર: GFGNL/GFG/e-file/263/2026/0070.
કાનૂની સંદર્ભ: Gujarat High Court, SCA No. 13907/2026.

Read in English : Episode 2: 22 Deadlines, One Tender and a Series of Shifting Decisions